Ο μύθος των «παχυλών μισθών» των ιερέων στην Ελλάδα

Για χρόνια κυκλοφορεί η αντίληψη ότι οι ιερείς στην Ελλάδα αμείβονται με ιδιαίτερα υψηλούς μισθούς εις βάρος των φορολογουμένων. Ωστόσο, τα πραγματικά στοιχεία δείχνουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα. Η συντριπτική πλειονότητα των εφημέριων λαμβάνει αποδοχές που κυμαίνονται από 678 έως 1.410 ευρώ μικτά, ποσά που βρίσκονται χαμηλότερα από τους μισθούς πολλών ευρωπαϊκών χωρών και συχνά κοντά στα όρια της οικονομικής επιβίωσης, ιδιαίτερα για όσους υπηρετούν σε απομακρυσμένες περιοχές και έχουν οικογένειες. Η σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες δείχνει ότι οι Έλληνες ιερείς δεν συγκαταλέγονται στους καλύτερα αμειβόμενους. Σε χώρες όπως η Γερμανία, η Δανία, η Αυστρία, η Σουηδία και η Φινλανδία οι αποδοχές είναι πολλαπλάσιες, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις συνοδεύονται και από πρόσθετες παροχές ή στέγαση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε μισθολογική αύξηση στην εκκλησιαστική ιεραρχία είναι εύλογη ή κοινωνικά δίκαιη. Η πρόσφατη απόφαση της κυβέρνησης να χορηγήσει αυξήσεις από 60% έως και σχεδόν 95% στις αποδοχές του Αρχιεπισκόπου και των Μητροπολιτών προκαλεί εύλογα ερωτήματα.

Οι νέες αποδοχές της ανώτατης εκκλησιαστικής ηγεσίας:

Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος

• Προηγούμενες μηνιαίες μικτές αποδοχές: περίπου 2.840 ευρώ
• Νέες μηνιαίες μικτές αποδοχές: 4.671,90 ευρώ
• Αύξηση: περίπου 1.832 ευρώ τον μήνα
• Ποσοστό αύξησης: 60% έως 64,5%

Μητροπολίτες

• Προηγούμενες μηνιαίες μικτές αποδοχές: περίπου 2.210 – 2.400 ευρώ
• Νέες μηνιαίες μικτές αποδοχές: 4.671,90 ευρώ
• Αύξηση: περίπου 2.272 έως 2.462 ευρώ τον μήνα
• Ποσοστό αύξησης: 88,8% έως 94,65%

Τιτουλάριοι Μητροπολίτες και Βοηθοί Επίσκοποι

• Προηγούμενες μηνιαίες μικτές αποδοχές: περίπου 2.210 – 2.400 ευρώ (ανάλογα με την περίπτωση)
• Νέες μηνιαίες μικτές αποδοχές: 3.633,70 ευρώ
• Αύξηση: περίπου 1.234 έως 1.424 ευρώ τον μήνα
• Ποσοστό αύξησης: περίπου 51% έως 64%

Την ίδια στιγμή, ο μέσος εφημέριος της ελληνικής επαρχίας εξακολουθεί να αμείβεται με αποδοχές που ξεκινούν από τα 678 ευρώ μικτά και φθάνουν έως περίπου 1.410 ευρώ μικτά, ανάλογα με τα χρόνια υπηρεσίας και τα οικογενειακά επιδόματα. Αυτό αποδεικνύει ότι η εικόνα του «χρυσοπληρωμένου παπά» δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα για τη μεγάλη πλειονότητα των κληρικών.

Η κοινωνική κριτική δεν στρέφεται συνήθως προς τον απλό ιερέα του χωριού ή της ενορίας, ο οποίος συχνά ζει με έναν συνηθισμένο μισθό και επιτελεί καθημερινό κοινωνικό έργο. Αντίθετα, αφορά το κατά πόσο είναι ορθό να δίνονται αυξήσεις της τάξης του 60%, 80% ή και 95% σε ανώτατα εκκλησιαστικά στελέχη σε μια περίοδο που εργαζόμενοι, συνταξιούχοι και οικογένειες παλεύουν καθημερινά με την ακρίβεια, το υψηλό κόστος στέγασης και τη συνεχή μείωση της αγοραστικής τους δύναμης.

Το ζήτημα δεν είναι αν ο Αρχιεπίσκοπος, οι Μητροπολίτες ή οι Βοηθοί Επίσκοποι πρέπει να αμείβονται αξιοπρεπώς. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν αυξήσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν σχεδόν στον διπλασιασμό των αποδοχών είναι κοινωνικά αναλογικές και δικαιολογημένες όταν οι περισσότεροι πολίτες λαμβάνουν πολύ μικρότερες αυξήσεις ή αδυνατούν να καλύψουν βασικές ανάγκες.

Επομένως, είναι σημαντικό να διαχωρίζεται ο μέσος ιερέας από την ανώτατη εκκλησιαστική ηγεσία. Ο ισχυρισμός ότι «οι παπάδες παίρνουν πολλά λεφτά» δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα για τη μεγάλη πλειονότητα των κληρικών της χώρας. Από την άλλη πλευρά, οι πρόσφατες αυξήσεις στις αποδοχές των ανώτερων εκκλησιαστικών αξιωματούχων είναι απολύτως λογικό να αποτελούν αντικείμενο δημόσιας κριτικής και πολιτικής συζήτησης, καθώς πρόκειται για αυξήσεις πολλαπλάσιες από εκείνες που είδε η υπόλοιπη ελληνική κοινωνία τα τελευταία χρόνια.

Παρακάτω ακολουθεί αναλυτικός πίνακας με τις αμοιβές των ιερέων στην Ευρωπαϊκή Ένωση:

Μισθοί ιερέων στην Ευρώπη

·         Γερμανία: 4.600€ – 5.500€ μεικτά (Εκκλησιαστικός φόρος 8%-9% επί του εισοδήματος των πιστών)

·         Δανία: 3.800€ – 4.800€ μεικτά (Εκκλησιαστικός φόρος που παρακρατείται αυτόματα από τα μέλη)

·         Αυστρία: 3.500€ – 4.500€ μεικτά (Εκκλησιαστικός φόρος μελών 1,1% μέσω του κράτους)

·         Σουηδία: 3.500€ – 4.400€ μεικτά (Θρησκευτικό τέλος μελών μέσω της εφορίας)

·         Φινλανδία: 3.200€ – 4.200€ μεικτά (Εκκλησιαστικός φόρος 1%-2% από τους εγγεγραμμένους πιστούς)

·         Λουξεμβούργο: 2.200€ – 3.200€ καθαρά (Πλήρης κρατική μισθοδοσία βάσει ιστορικών συμφωνιών)

·         Ολλανδία: 2.000€ – 2.800€ μεικτά (Από ίδια έσοδα και αξιοποίηση περιουσίας της εκκλησίας)

·         Βέλγιο: 1.800€ – 2.500€ καθαρά (Πλήρης κρατική μισθοδοσία από το Υπουργείο Δικαιοσύνης)

·         Κύπρος: 1.200€ – 2.000€ καθαρά (Ταμεία Αρχιεπισκοπής με κρατική επιδότηση 681€ για τους ιερείς της υπαίθρου)

·         Ιρλανδία: 1.500€ – 2.000€ καθαρά (Από εθελοντικές εισφορές και δωρεές των ενοριτών)

·         Τσεχία: 1.100€ – 1.500€ μεικτά (Κρατική επιδότηση που μειώνεται σταδιακά προς την αυτοχρηματοδότηση)

·         Ελλάδα: 678€ – 1.410€ μεικτά (Πλήρης κρατική μισθοδοσία από το δημόσιο ταμείο)

·         Γαλλία: περίπου 1.400€ μεικτά + δωρεάν στέγαση (Αποκλειστικά από εθελοντικές δωρεές των πιστών)

·         Ιταλία: 1.000€ – 1.400€ καθαρά (Φορολογική επιλογή πολιτών μέσω του συστήματος Otto per mille)

·         Ρουμανία: 650€ – 1.400€ μεικτά (Το κράτος καλύπτει τον βασικό μισθό και η ενορία συμπληρώνει το υπόλοιπο)

·         Πολωνία: περίπου 800€ – 1.300€ καθαρά (Κυρίως από εισφορές πιστών στα μυστήρια και προαιρετική φορολογική επιλογή)

·         Σλοβενία: 900€ – 1.300€ μεικτά (Οι πιστοί πληρώνουν τον μισθό, το κράτος καλύπτει μόνο τις κοινωνικές ασφαλίσεις)

·         Μάλτα: 900€ – 1.200€ καθαρά (Από ταμεία της εκκλησίας και δωρεές των πιστών)

·         Εσθονία: 800€ – 1.200€ μεικτά (Καθαρά από δωρεές πιστών και ίδια έσοδα ναών)

·         Σλοβακία: 800€ – 1.200€ μεικτά (Κρατική επιδότηση ειδικά προορισμένη για τους βασικούς μισθούς)

·         Ισπανία: 900€ – 1.100€ καθαρά + δωρεάν στέγαση (Φορολογική επιλογή πολιτών μέσω του συστήματος Asignación Tributaria)

·         Πορτογαλία: 850€ – 1.100€ καθαρά (Από δωρεές και κατανομή 0,5% του φόρου εισοδήματος κατ’ επιλογή)

·         Ουγγαρία: 750€ – 1.100€ μεικτά (Φορολογική επιλογή 1% των πολιτών και συμπληρωματικές κρατικές ενισχύσεις)

·         Κροατία: 800€ – 1.100€ καθαρά (Κρατική μισθοδοσία βάσει επίσημης συμφωνίας με το Βατικανό)

·         Λετονία: 700€ – 1.000€ μεικτά (Αποκλειστικά από δωρεές και εισφορές των πιστών)

·         Λιθουανία: 650€ – 950€ μεικτά (Από δωρεές πιστών με μικρή κρατική επιδότηση)

·         Βουλγαρία: 600€ – 900€ μεικτά (Κρατικές επιδοτήσεις βάσει του κατώτατου μισθού της χώρας)