Γυναικοκτονίες στην Ελλάδα: Όταν η γεωγραφία γίνεται πρωτοσέλιδο και όχι το ίδιο το έγκλημα

Άρθρο του Βασίλη Παπιομύτογλου

Η πρόσφατη γυναικοκτονία που συγκλόνισε την ελληνική κοινωνία έφερε ξανά στο προσκήνιο ένα από τα σοβαρότερα κοινωνικά προβλήματα της χώρας. Κάθε μία από αυτές τις υποθέσεις αποτελεί μια ανθρώπινη τραγωδία, ένα έγκλημα που αφήνει πίσω του οικογένειες διαλυμένες και μια κοινωνία που αναζητά απαντήσεις.

Με αφορμή το τελευταίο περιστατικό, προχώρησα σε μια καταγραφή των γυναικοκτονιών που έχουν σημειωθεί στην Ελλάδα από το 2021 έως και σήμερα, το 2026.

Οι γυναικοκτονίες ανά έτος

• 2021: 15
• 2022: 24
• 2023: 15
• 2024: 16
• 2025: 19
• 2026: 5 (έως σήμερα)

Συνολικά, την περίοδο 2021-2026 έχουν καταγραφεί 94 γυναικοκτονίες στην ελληνική επικράτεια.

Η γεωγραφική κατανομή

Σύμφωνα με τα συγκεντρωτικά στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί από αρχές και παρατηρητήρια, η κατανομή ανά περιφέρεια έχει ως εξής:

• Περιφέρεια Αττικής: 43 γυναικοκτονίες
• Κεντρική Μακεδονία: 14 γυναικοκτονίες
• Νησιά Αιγαίου: 7 γυναικοκτονίες
• Περιφέρεια Κρήτης: 5 γυναικοκτονίες
• Πελοπόννησος: 5 γυναικοκτονίες
• Θεσσαλία: 5 γυναικοκτονίες
• Ανατολική Μακεδονία και Θράκη: 4 γυναικοκτονίες
• Υπόλοιπη Ελλάδα: 11 γυναικοκτονίες

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε μία συγκεκριμένη περιοχή. Αντίθετα, αποτελεί ένα πανελλαδικό κοινωνικό πρόβλημα που εμφανίζεται σε αστικά κέντρα, επαρχιακές πόλεις και νησιωτικές περιοχές.

Το ερώτημα που προκαλεί προβληματισμό

Ως Κρητικός, δεν μπορώ να μην αναρωτηθώ τι θα συνέβαινε εάν ένα τέτοιο έγκλημα είχε γίνει στην Κρήτη.

Η αίσθηση που υπάρχει σε πολλούς κατοίκους του νησιού είναι ότι συχνά, όταν ένα σοβαρό περιστατικό συμβαίνει στην Κρήτη, μέρος της δημόσιας συζήτησης μετατοπίζεται από το ίδιο το γεγονός προς την περιοχή όπου συνέβη. Αντί να επικεντρωθεί αποκλειστικά στον δράστη και στις κοινωνικές αιτίες που γεννούν τέτοια εγκλήματα, η συζήτηση καταλήγει συχνά σε γενικεύσεις για τους Κρητικούς, την κουλτούρα τους ή την κοινωνία του νησιού.

Αξίζει όμως να αναρωτηθούμε:

Όταν στην Κεντρική Μακεδονία έχουν καταγραφεί 14 γυναικοκτονίες την τελευταία εξαετία, ακούστηκε ποτέ κάποιος να χαρακτηρίζει συλλήβδην τους Μακεδόνες ως βίαιους ή εν δυνάμει δολοφόνους;

Όταν στην Αττική καταγράφονται 43 γυναικοκτονίες, σχεδόν οι μισές από όσες έχουν συμβεί σε όλη τη χώρα, θεωρεί κανείς ότι αυτό χαρακτηρίζει τους κατοίκους της Αθήνας;

Η απάντηση είναι προφανώς όχι.

Και το ίδιο θα έπρεπε να ισχύει για κάθε περιοχή της Ελλάδας.

Η πραγματικότητα για την Κρήτη

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι η Κρήτη δεν αντιμετωπίζει σοβαρά κοινωνικά προβλήματα.

Αντιθέτως, τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας για την ενδοοικογενειακή βία προκαλούν έντονο προβληματισμό.

Σύμφωνα με τα στοιχεία των Γραφείων Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας:

• Από το 2021 έως και σήμερα (Ιούνιος 2026), ο συνολικός αριθμός των καταγγελιών για ενδοοικογενειακή βία στην Κρήτη ξεπερνά τις 4.500 υποθέσεις

• Το Ηράκλειο συγκεντρώνει σχεδόν το 50% των συνολικών καταγγελιών.
• Στο περίπου 85% των περιπτώσεων τα θύματα είναι γυναίκες και οι δράστες άνδρες.

Οι καταγγελίες αυτές αφορούν:

• Σωματική βία και ξυλοδαρμούς.
• Ψυχολογική και λεκτική κακοποίηση.
• Απειλές κατά της ζωής.
• Οικονομική βία και έλεγχο των οικονομικών του θύματος.

Πρόκειται για αριθμούς που δεν μπορούν να αγνοηθούν και οι οποίοι δείχνουν ότι η κοινωνία της Κρήτης, όπως και ολόκληρη η ελληνική κοινωνία, έχει ακόμη πολύ δρόμο μπροστά της στην αντιμετώπιση της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας.

Το πρόβλημα είναι πανελλαδικό, όχι τοπικό

Η ύπαρξη χιλιάδων καταγγελιών στην Κρήτη δεν πρέπει να οδηγεί σε συλλογική ενοχοποίηση των κατοίκων του νησιού. Αντίθετα, δείχνει ότι περισσότερα θύματα βρίσκουν το θάρρος να μιλήσουν και ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες καταγράφουν πλέον συστηματικότερα τα περιστατικά.

Το ίδιο ισχύει και για κάθε άλλη περιοχή της χώρας.

Οι γυναικοκτονίες δεν έχουν τοπική καταγωγή. Δεν είναι κρητικές, μακεδονικές, αθηναϊκές ή θεσσαλικές. Είναι εγκλήματα που γεννιούνται μέσα από νοοτροπίες ελέγχου, κακοποίησης και έμφυλης βίας, οι οποίες δυστυχώς υπάρχουν παντού.

Η ουσία της συζήτησης

Η συζήτηση για κάθε γυναικοκτονία οφείλει να επικεντρώνεται στο έγκλημα, στο θύμα, στον δράστη και στις κοινωνικές συνθήκες που επιτρέπουν τέτοιες τραγωδίες να συμβαίνουν.

Η γενίκευση και η στοχοποίηση ολόκληρων περιοχών όχι μόνο δεν βοηθούν στην κατανόηση του προβλήματος, αλλά συχνά αποπροσανατολίζουν από την πραγματική του διάσταση.

Οι αριθμοί των τελευταίων ετών δείχνουν ξεκάθαρα ότι η βία κατά των γυναικών είναι ένα πανελλαδικό φαινόμενο. Και αν υπάρχει ένα συμπέρασμα που πρέπει να προκύπτει από κάθε νέα τραγωδία, αυτό δεν είναι η καταδίκη μιας περιοχής, αλλά η ανάγκη να αντιμετωπιστεί ένα πρόβλημα που αφορά ολόκληρη την ελληνική κοινωνία.